Tijdens onze derde wijnclubavond verzorgd door Yana Janssens stond alles in het teken van de Battle of Malbec, waarbij twee wijnwerelden tegenover elkaar werden geplaatst: het oorspronkelijke, donkere en krachtige Cahors en het moderne, elegante en fruitige Mendoza.
Malbec, ooit bekend als Côt, Auxerrois of Le vin noir, is een druif met een diepgekleurde, paarsrode tint, een volle mondstructuur en aroma’s van zwarte pruimen, bramen en viooltjes. Ze rijpt graag op hout, wat vanille en kruidigheid toevoegt, maar haar identiteit wordt vooral bepaald door het terroir waarin ze groeit.
Eén druif, Malbec, maar twee totaal verschillende interpretaties — en dat proefden we glas na glas.
Van Frankrijk naar Engeland en weer terug
De geschiedenis van Malbec begint in Zuidwest-Frankrijk, waar de Lot-rivier de thuisbasis vormde van haar ouders Punelard en Magdeleine Noire des Charentes, wat Malbec ook een familielid maakt van Merlot. De druif verwierf internationale bekendheid dankzij Eleonora van Aquitanië. Haar huwelijk met Hendrik de Tweede bracht de wijnregio’s van Zuidwest-Frankrijk onder Engelse invloed, en de Engelsen bleken dol op deze krachtige, donkere wijnen. De haven van La Rochelle speelde een hoofdrol in de export en vormde eeuwenlang een economische levensader.
De relatie met Engeland had ook een schaduwzijde. Bordeaux, dat zijn eigen handel wilde beschermen, legde extra belastingen op Cahors-wijnen, waardoor er een bittere concurrentie ontstond. Hoewel Hendrik de Derde de wijnhandel uit Cahors probeerde te beschermen, bleven de spanningen met Bordeaux groot.
Ondanks haar populariteit kreeg Malbec in Frankrijk zware klappen. Ze bleek gevoelig voor rot en meeldauw, rampzalige factoren in het vochtige Atlantische klimaat. De phylloxera-crisis in de negentiende eeuw verwoestte de wijngaarden, en na de extreme vorst van 1956 besloten veel wijnboeren de druif definitief te vervangen. Enkel Cahors hield stand en zou later opnieuw herrijzen als referentieregio.
Cahors: kracht, kalksteen en karakter
Cahors ligt in het departement Lot en wordt gekenmerkt door een bijzonder terroir. De rivier zorgt voor mistige ochtenden en warme zomers, terwijl de bodems variëren van kalksteenplateaus tot oude alluviale terrassen met kiezels, zand en klei. Het laagste terras levert lichtere wijnen, het middelste terras evenwichtige en gestructureerde wijnen, en het hoogste terras krachtige en zeer geconcentreerde wijnen. De AOC Cahors verplicht een minimum van zeventig procent Malbec, waardoor het karakter van de druif centraal blijft staan.
Mendoza: zon, hoogte en nieuwe mogelijkheden
In 1853 bracht de Franse agronoom Michel Aimé Pouget Malbec naar Argentinië op uitnodiging van Domingo Faustino Sarmiento (die later president wordt). De druif vond er een totaal nieuw klimaat: extreem zonnig, zeer droog en volledig afhankelijk van Andes-smeltwater. De hoogte speelt er een cruciale rol. In wijngebieden tussen duizend en vijftienhonderd meter hoogte rijpen de druiven langzaam door de koude nachten. De hoge UV-straling zorgt voor dikke schillen, veel kleur en stevige tannine. De alluviale bodems, arm maar perfect drainerend, geven wijnen met zuiverheid en expressie.
Luján de Cuyo met zijn oude stokken en DOC-status en de Uco Valley met haar kalkrijke bodems staan bekend als de bakermatten van elegante en verfijnde Argentijnse Malbec.
Bespreking van de wijnen
- Catena Zapata Malbec 2022 – Mendoza, Luján de Cuyo
Catena Zapata is hét boegbeeld van Argentijnse Malbec. De druiven komen uit drie hooggelegen wijngaarden tussen ruim negenhonderd en meer dan veertienhonderd meter, wat resulteert in een combinatie van rijp fruit en frisse spanning. De wijn rijpte ongeveer een jaar op Franse eik en toont een elegante stijl met diepgang. Het familiebedrijf staat bekend als pionier van hooggelegen terroirs en dat proef je: sappig fruit, florale tonen en een verfijnde structuur. - Terrazas de los Andes Malbec 2022 – Mendoza, Luján de Cuyo
Deze wijn komt van percelen tussen ruim duizend en zestienhonderd meter hoogte en wordt vaak een berg-Malbec genoemd. De zand- en kleibodems geven de wijn een verfijnde textuur en een mooi evenwicht. De twaalf maanden rijping op Franse eik geeft complexiteit zonder de frisheid te verliezen. Het resultaat is een heel toegankelijke, aromatische Malbec met een zachte, elegante afdronk. - Château de Cayx 2018 – Cahors, Luzech
Deze wijn van de Deense koninklijke familie komt van klei- en kalksteenhellingen op zuidelijke expositie. Met wijnstokken van vijfendertig jaar oud en een rijping van twaalf maanden, deels in nieuwe eik, brengt Château de Cayx een klassieke, krachtige Cahors die rijk is aan tannine, donkere vruchten en een vleugje rook. Het is een wijn met structuur en een duidelijke link naar de traditionele stijl van de streek. - El Enemigo Malbec 2022 – Mendoza, Uco Valley
El Enemigo is een van de meest karaktervolle wijnen uit de Uco Valley. Negentig procent Malbec wordt aangevuld met tien procent Cabernet Franc, wat extra structuur en kruiden toevoegt. De wijngaarden op bijna vijftienhonderd meter in Gualtallary liggen op diepe, kalkrijke bodems en dat herken je onmiddellijk: de wijn is mineraal, strak en bijzonder precies. De vijftien maanden rijping, verdeeld over foudres, barriques en tanks, zorgt voor gelaagdheid zonder het terroir te maskeren. - Combel la Serre Au Cerisier 2022 – Cahors, Cournou Plateau
Dit biologische domein werkt met stokken van meer dan veertig jaar oud op rode klei boven kalksteen, wat zorgt voor een frisse en pure wijn. De vijftien maanden rijping in cement behoudt het fruit en de mineraliteit. De stijl is lichtvoetiger dan veel Cahors-wijnen en blinkt uit in elegantie, spanning en drinkplezier. Note: hier was soms wel wat flessenvariatie!
- Château du Cèdre Le Cèdre 2020 – Cahors
Een referentie binnen Cahors. De wijn komt van oude stokken op kalkpuin en oeroude alluviale terrassen. De rijping van vierentwintig maanden in grote foudres en barriques geeft diepgang en een indrukwekkende structuur. Le Cèdre combineert kracht met finesse en toont hoe complex Malbec uit Cahors kan zijn. Het domein, geleid door de Belgische familie Verhaeghe, staat bekend als een kwaliteitsvaandel voor de hele appellatie. - Altos Las Hormigas Appellation 2018 – Mendoza, Uco Valley
Dit huis is gespecialiseerd in terroir-Malbec en werkt vrijwel uitsluitend met grote, ongetoaste foudres. De bodem bestaat uit zandige leem met veel calciumcarbonaat, wat leidt tot opvallend frisse, minerale wijnen. De achttien maanden rijping geeft subtiele ronding, maar het kalkkarakter blijft centraal. Dit is een pure, elegante Malbec die eerder de finesse van Bourgogne oproept dan de kracht van traditionele Argentijnse wijn.
Conclusie
De Battle of Malbec maakte duidelijk dat één druif twee totaal verschillende identiteiten kan aannemen. Cahors is robuust, gestructureerd, mineraal en diep geworteld in kalksteen en eeuwenoude alluviale bodems. Mendoza toont dan weer elegantie, rijp fruit, florale aroma’s en precisie dankzij hoogte, zonlicht en alluviale bodems die gevormd werden door de Andes. Dat de twee laatste wijnen in de eindscore exact gelijk eindigden, bewijst dat beide stijlen vandaag op wereldklasse niveau staan. Malbec heeft een lange weg afgelegd, van middeleeuwse export naar Engeland tot zijn hergeboorte in Argentinië, en is nu sterker dan ooit.